Ja, een solar set werkt ook in de winter, maar met een flink lagere opbrengst. In Nederland levert een zonnepaneel in december zo’n zeven à acht keer minder op dan in juni. Voor sfeerverlichting is dat meestal geen probleem. Voor verlichting die er echt toe doet, of voor stroom in de camper, moet je de set kiezen op de winter, niet op de zomer. Doorslaggevend zijn dan de accucapaciteit en de plek van het paneel.
Hoeveel levert een zonnepaneel op in de winter?
In Nederland valt ruim 70% van de jaarlijkse zonne-opbrengst in de maanden april tot en met september. De maanden oktober tot en met maart zijn samen goed voor minder dan 30%. In de kern van de winter (december, januari en februari) is dat zelfs maar rond de 10%.
| Maand | Opbrengst per kWp (ca.) | Per watt paneel per dag (ca.) |
|---|---|---|
| December | 17 kWh | 0,55 Wh |
| Januari | 23 kWh | 0,75 Wh |
| Februari | 38 kWh | 1,35 Wh |
| Juni | 130 kWh | 4,3 Wh |
De laatste kolom is handig voor kleine sets: een paneel van 10 watt haalt in december zo’n 5,5 Wh per dag, en in juni zo’n 43 Wh.
Het verschil komt door drie dingen tegelijk: de dagen zijn korter, de zon staat veel lager (waardoor het paneel minder directe instraling krijgt) en het is vaker bewolkt. Op een sombere winterdag haalt een paneel maar een fractie van zijn zomerse dagopbrengst.
Dat geldt voor grote zonnepanelen op een dak, maar precies zo voor het kleine paneeltje op een tuinlamp of solar set.
Wat betekent dit voor solar tuinverlichting?
Voor puur decoratieve verlichting, zoals sfeerlichtjes of een lantaarn op het terras, is dit meestal geen probleem. De lampjes hebben weinig vermogen nodig en een paar uur licht per avond is snel gehaald, ook met een bescheiden winteropbrengst. Brandt een lampje in januari wat korter dan in juli, dan is dat normaal.
Voor functionele verlichting ligt dat anders. Denk aan een oprit, een schuur of een erf dat om veiligheidsredenen verlicht moet zijn. Daar is doorslaggevend hoeveel accucapaciteit de set heeft ten opzichte van het verbruik. Een grotere accu kan energie van een paar zonnige winterdagen bufferen en die gebruiken op dagen dat het paneel bijna niets binnenhaalt. Een set met een kleine accu en een klein paneel heeft na één of twee bewolkte dagen al geen reserve meer.
Ook de instelling telt. Een lamp met bewegingssensor en dimstand verbruikt een veelvoud minder dan een lamp die de hele nacht vol brandt. Hoe dat uitpakt voor erf- en terreinverlichting, lees je in Solar beveiligingsverlichting voor bedrijven: werkt het ook in de winter?.
Tip: kijk in december waar de schaduw valt, niet in juni. Doordat de zon in de winter zo laag staat, geven schuttingen, hagen en gebouwen veel eerder schaduw op het paneel. Een plek die in juni de hele dag zon heeft, kan in december een groot deel van de dag in de schaduw liggen. Zet een los paneel in de winter ook wat steiler: dan vangt het meer van de lage zon.
En zonne-energie voor camper of caravan in de winter?
Voor wie ’s winters op pad gaat met de camper of caravan geldt dezelfde natuurkunde, maar met meer op het spel. Het paneel houdt de accu op peil voor verlichting, koelkast, laadpunten en soms de elektronica van de verwarming. Reken in de winter niet met de opbrengst die je in de zomer gewend bent, maar met de decembercijfers uit de tabel: grofweg een zevende tot een achtste van de zomeropbrengst.
Een setup die in de zomer ruim voldoende is, schiet in de winter daardoor vaak tekort. Mogelijke oplossingen zijn:
- een groter paneel, of een extra paneel;
- meer accucapaciteit, zodat je een paar grijze dagen overbrugt;
- bewuster omgaan met het verbruik op korte, bewolkte dagen.
Ga je in de winter regelmatig op pad? Kies je set dan op basis van de wintermaanden, niet op basis van een gemiddelde jaaropbrengst.
Hoe bepaal je of jouw set geschikt is voor de winter?
Reken niet met een jaargemiddelde, maar met de slechtste maand: december.
- Bereken je dagverbruik: het vermogen van de lamp of het apparaat × het aantal branduren. Een lamp van 2 watt die 6 uur brandt, verbruikt 12 Wh per dag.
- Bereken de decemberopbrengst: paneelvermogen in watt × 0,55. Een paneel van 10 watt levert in december zo’n 5,5 Wh per dag.
- Vergelijk de twee. Is het verbruik groter dan de opbrengst? Dan teert de set in december in op zijn accu. Kies dan een groter paneel, een lagere instelling of een kortere brandtijd.
- Kijk naar de accu. Deel de accucapaciteit in Wh door het dagverbruik. Dat is het aantal dagen dat de set het volhoudt zonder zon.
Hoe groter de accu ten opzichte van het dagverbruik, hoe meer bewolkte dagen de set overbrugt. Dat verschil bepaalt of een set “winterbestendig” is, niet het wattage van het paneel alleen.
Kortom
Solar tuinverlichting, solar sets en zonne-energie voor camper of caravan werken het hele jaar door, maar de winter vraagt om een andere verwachting. Voor decoratieve verlichting is een instapset vaak ruim voldoende. Voor verlichting die er echt toe doet, of voor stroom onderweg, loont het om ruimer te kiezen dan de zomer vraagt: meer accucapaciteit en een paneel op een plek die ook in december zon krijgt. Wie op zoek is naar solar tuinverlichting of een 12V solar set met voldoende reserve voor de winter, vindt een overzicht bij de solar tuinverlichting en 12V solar sets van AccuCompany.
Bron opbrengstcijfers: Zonnepaneelrendement.nl, Zonneplan.nl
Veelgestelde vragen
Werkt een solar set in de winter? Ja, maar met een veel lagere opbrengst. In december levert een zonnepaneel in Nederland ongeveer een zevende tot een achtste van de opbrengst in juni. Met voldoende accucapaciteit en een paneel zonder winterschaduw blijft een set ook in de winter werken.
Hoeveel levert een zonnepaneel op in december? Ongeveer 17 kWh per kWp voor de hele maand. Omgerekend is dat zo’n 0,55 Wh per watt paneelvermogen per dag. Een paneel van 10 watt haalt in december dus ongeveer 5,5 Wh per dag.
Laadt een zonnepaneel op bij bewolking? Ja, maar veel minder dan bij directe zon. Op een zwaar bewolkte winterdag haalt een paneel maar een fractie van zijn normale opbrengst. Daarom is accucapaciteit in de winter zo belangrijk: die overbrugt de grijze dagen.
Waarom brandt mijn solar tuinlamp in de winter korter? Omdat het paneel in de winter veel minder oplaadt en de nachten langer zijn. Een kortere brandtijd in de winter is normaal. Brandt de lamp ook in de zomer duidelijk korter dan vroeger, dan is de accu waarschijnlijk versleten.
Is zonne-energie voor de camper in de winter genoeg? Alleen als de set op de winter is afgestemd. Een setup die in de zomer volstaat, schiet in de winter vaak tekort. Een groter paneel, meer accucapaciteit of zuiniger verbruik maakt het verschil.